Οι πιο πρόσφατες μελέτες σχετικά με την κινητική δραστηριότητα του ανθρώπου, περιγράφουν την διαδικασία της στάσης και της κίνησης ως ενιαία για ολόκληρο το σώμα.

Κάτω από το πρίσμα της «Νευρομυϊκής» ή «Λειτουργικής» προσέγγισης, η φυσικοθεραπεία στοχεύει στην αξιοποίηση ολόκληρου τού νευρομυϊκού μηχανισμού και των παραγόντων που συντελούν στην δημιουργία κίνησης.

Η αρμονική, λειτουργική κίνηση, είναι αποτέλεσμα της συντονισμένης δραστηριότητας διαφορετικών τμημάτων του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος που συμμετέχουν στην οργάνωση και υλοποίηση της κίνησης, όπως, για παράδειγμα, της δραστηριότητας του τμήματος που ελέγχει τις λεπτές κινήσεις (πυραμιδικό) και του τμήματος που αφορά στη στάση και την ισορροπία (εξωπυραμιδικό).

Η κίνηση ξεκινά από την ύπαρξη ενός στόχου (φλοιός) που πρέπει να καλυφθεί, την αίσθηση τής θέσης των μελών στο χώρο, πληροφορία που παρέχεται από το σύστημα τής ιδιοδεκτικότητας, και την αξιολόγηση των συνθηκών του περιβάλλοντος. Η απομνημονευμένη κινητική εμπειρία του παρελθόντος θα συμβάλει στον σχεδιασμό της δραστηριότητας (Motor Planning) προκειμένου να αναπτυχθεί ο απαραίτητος κινητικός έλεγχος (Motor Control) για την ανάπτυξη της κατάλληλης δεξιότητας και την επίτευξη του στόχου.

Οι τεχνικές που εφαρμόζονται, προσεγγίζουν την κινητική διαδικασία ως ενιαία και έχουν σκοπό τη βελτίωση τού τοπικού προβλήματος και τη συνολική δραστηριοποίηση των «Λειτουργικών Συστημάτων». Η περιγραφή «Λειτουργικό Σύστημα», αφορά σε ομάδες οργάνων που η δράση τους συνδέεται προκειμένου να επιτευχθεί ένας συγκεκριμένος σκοπός (Λειτουργία).

Στην δημιουργία κίνησης συμμετέχει ένα σύνολο από λειτουργικά συστήματα, όπως: η πυραμιδική οδός, το εξωπυραμιδικό κινητικό σύστημα, οι τελικές κινητικές πλάκες, οι μυϊκοί και τενόντιοι υποδοχείς, η μυϊκή άτρακτος, η τελική κοινή κινητική οδός, τα αισθητήρια όργανα τού δέρματος, οι οδοί τής επικριτικής αισθητικότητας και οι οδοί τής πρωτοπαθούς αισθητικότητας, έτσι όπως συντονίζονται από τη δράση τού φλοιού.

Η συντονισμένη δραστηριοποίηση (ή αναχαίτιση) της δράσης των λειτουργικών συστημάτων, μπορεί να γίνει μόνο μέσα από την χρήση μιας ολοκληρωμένης θεραπευτικής μεθόδου, που επεμβαίνει τόσο στην κινητικότητα, όσο και στην ιδιοδεκτικότητα, μιας και αυτή είναι βασικό συστατικό της κίνησης.

Βασικός σκοπός της θεραπευτικής διαδικασίας, είναι η υποστήριξη του ατόμου στην προσπάθειά του για ομαλή και συντονισμένη δραστηριοποίηση των διαφορετικών λειτουργικών συστημάτων, ώστε να επιτευχθεί μία ομαλή, αρμονική και χρήσιμη (λειτουργική) κίνηση.

Ως επί μέρους στόχοι περιγράφονται:

• Η αντιμετώπιση των «Δομικών» προβλημάτων που πιθανώς εμποδίζουν την ανάπτυξη της φυσιολογικής κινητικότητας, όπως μυϊκές δυσκαμψίες, συρρικνώσεις, κλπ.
• Η πρόληψη και η αναχαίτιση των μη φυσιολογικών προτύπων κίνησης.
• Η ενίσχυση ή η αναχαίτιση της νευρομυϊκής δραστηριότητας και ο έλεγχος του μυϊκού τόνου.
• Η ενίσχυση της δραστηριότητας του Κορμού, σαν θεμελίωση της δραστηριότητας των άκρων.
• Η ανάπτυξη κίνησης με στροφή, σαν βασικός παράγοντας των Φυσιολογικών Προτύπων Κίνησης.
• Η ανάπτυξη δεξιοτήτων που αφορούν στην εξυπηρέτηση των καθημερινών αναγκών του ατόμου.
• Η διευθέτηση του εξωτερικού περιβάλλοντος του ατόμου για την διευκόλυνση της συμμετοχής του στην κοινωνική ζωή.

Παράδειγμα

Σύμφωνα με μελέτες πάνω στη δραστηριότητα του Νευρικού Συστήματος, όταν αναπτύσσεται εθελούσια κίνηση σε κάποιο άκρο, μεταβάλλεται το Κέντρο Βάρους του σώματος. Η μεταβολή αυτή έχει σαν αποτέλεσμα την ταυτόχρονη διέγερση απομακρυσμένων μυϊκών ομάδων στα άλλα άκρα και τον κορμό, προκειμένου να διατηρηθεί η σταθερή θέση και η ισορροπία του σώματος και να παραχθεί μία ομαλή κίνηση.
Ο συντονισμός της δράσης των απομακρυσμένων μερών δεν γίνεται ενσυνείδητα. Αφορά στην διατήρηση του απαιτούμενου μυϊκού τόνου και είναι προϋπόθεση για την ανάπτυξη αρμονικών κινήσεων.
Ο υποσυνείδητος έλεγχος της στάσης, ρυθμίζεται από το εξωπυραμιδικό σύστημα για να υποστηρίξει την ανάπτυξη εθελούσιας κίνησης.

(Περισσότερα: «Εγχειρίδιο ανατομικής του ανθρώπου με έγχρωμο άτλαντα», των W. Kahle, H Leonhardt, W. Platzer, τόμος 3, «Νευρικό Σύστημα και Αισθητήρια Όργανα», (Ιατρικές Εκδόσεις Λίτσας, 1985) σελ. 284)

Σύμφωνα με το παράδειγμα, σε μία πιθανή διαφοροποίηση της κίνησης, ο θεραπευτής θα πρέπει να εργαστεί τόσο στην κατεύθυνση της συνειδητής εκούσιας κίνησης, όσο και στην ενίσχυση του υπόβαθρου της κίνησης, που είναι η σταθερότητα και η ισορροπία.

• Λειτουργική, λοιπόν, γίνεται η Φυσικοθεραπεία, όταν δραστηριοποιεί στο μέγιστο τη σύνδεση των συντελεστών της κίνησης, ώστε να παραχθεί ένα αποτέλεσμα που εξυπηρετεί τις ανάγκες του οργανισμού.