Η Μέθοδος PNF – Δυναμική προσέγγιση σε δυσλειτουργίες
Το κείμενο και οι εικόνες που ακολουθούν, αφορούν στις σελίδες του εβδομαδιαίου περιοδικού «"Ε" - Ιατρικά», τεύχος 141 (23/11/2004), της «ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑΣ», όπου φιλοξενήθηκε το άρθρο:
«Η Μέθοδος PNF - Δυναμική προσέγγιση σε δυσλειτουργίες», του κ. Κωνσταντίνου Παπαντωνόπουλου.
Η Μέθοδος PNF
Τα αρχικά PNF χρησιμοποιούνται για τις λέξεις "Proprioceptive Neuromuscular Facilitation", ή αλλιώς «Ιδιοδέκτρια Νευρομυϊκή Διευκόλυνση».
Πρόκειται για μια δυναμική προσέγγιση αξιολόγησης και θεραπείας νευρολογικών και μυοσκελετικών δυσλειτουργιών, με ιδιαίτερη έμφαση στον Κορμό. Στόχος της μεθόδου PNF είναι να διευκολύνει την κίνηση και να προάγει το λειτουργικό επίπεδο του ατόμου.
Η μέθοδος, εφαρμόζει νευροφυσιολογικούς κανόνες στο αισθητηριακό και κινητικό σύστημα, εστιάζει στο λειτουργικό αποτέλεσμα δραστηριοποιώντας ένα μεγάλο μέρος από τους παράγοντες που συμμετέχουν στην δημιουργία της κίνησης, και παρέχει στον θεραπευτή ένα αποδοτικό εργαλείο αξιολόγησης και θεραπείας νευρομυϊκών και δομικών δυσλειτουργιών.
Οι διαγώνιες ελικοειδείς κινήσεις, η χρήση της βέλτιστης αντίστασης, του αντανακλαστικού της τάσης, της έλξης ή της προσέγγισης, της αντανάκλασης και του συγχρονισμού, είναι μερικά από τα στοιχεία που ο θεραπευτής εφαρμόζει με τα χέρια του, με συγκεκριμένες λαβές, στον θεραπευόμενο. Η χρήση της μεθόδου συμπεριλαμβάνει την δραστηριοποίηση της όρασης και της ακοής, ενώ εφαρμόζονται τεχνικές ενίσχυσης ή αναχαίτισης της νευρομυϊκής δραστηριότητας, προκειμένου να παραχθεί το μέγιστο δυνατό λειτουργικό αποτέλεσμα.
Κατά την εφαρμογή της μεθόδου, συχνά ακολουθούνται τα στάδια εξέλιξης της ανθρώπινης κίνησης, ξεκινώντας από την ύπτια θέση και περνώντας σταδιακά στην πρηνή, την τετραποδική, τη γονυπετή και την όρθια στάση.
Η βασική φιλοσοφία και οι κανόνες της μεθόδου, μπορούν να ενσωματωθούν σε κάθε θεραπευτική προσέγγιση -εφόσον η βάση της είναι η αξιολόγηση και η θεραπεία της στάσης και της κίνησης-, ενώ οι διαδικασίες της μπορούν κάλλιστα να συνδυαστούν με τεχνικές κινητοποίησης των αρθρώσεων ή των μαλακών μορίων.
Παράδειγμα
Η κίνηση που πραγματοποιείται για να φέρει κάποιος το χέρι στο στόμα του, απαιτεί τον συντονισμό του ματιού, τη σταθεροποίηση της ράχης με σταθεροποιητική λειτουργία των αντίστοιχων (κεντρικότερων) μυών, και τη συνδυασμένη κίνηση της σύλληψης του χεριού με στροφή στο αντιβράχιο, κάμψης τού αγκώνα και ελαφρά κάμψη με προσαγωγή και έξω στροφή τού ώμου.
Οι κινήσεις αυτές, ανταποκρίνονται σε φυσιολογικά πρότυπα κίνησης και σε συνδυασμένη μυϊκή λειτουργία (ισομετρική ή ισοτονική), που δραστηριοποιεί και προάγει η PNF.
Ιστορικά Στοιχεία
Η PNF ξεκίνησε από τον φυσίατρο Dr. Herman Kabat και τη φυσικοθεραπεύτρια Margaret (Maggie) Knot τη δεκαετία 1940-50 στην Αμερική. Αρχικά, χρησιμοποιήθηκε για τη θεραπεία ατόμων με πολιομυελίτιδα, ενώ εξελικτικά έγινε ξεκάθαρο, ότι αυτή η θεραπευτική προσέγγιση είναι αποδοτική σε ένα μεγάλο εύρος παθήσεων.
Ιστορικά, η PNF και οι μελέτες του Dr. Kabat θεωρούνται ένας από τους βασικούς μοχλούς ανάπτυξης τόσο άλλων μεθόδων, όσο και της έρευνας και της αποτελεσματικότητας στη Φυσικοθεραπεία.
Ως σήμερα, η μέθοδος δεν έχει σταματήσει να εξελίσσεται και να ενσωματώνει νεότερες θεωρίες και απόψεις.
Η παγκόσμια αναγνώρισή της αναδεικνύεται από το γεγονός ότι η διδασκαλία των βασικών της αρχών συμπεριλαμβάνεται στο πρόγραμμα σπουδών των περισσοτέρων σχολών φυσικοθεραπείας, σε ολόκληρο τον κόσμο.
Η εφαρμογή της μεθόδου διδάσκεται με σεμινάρια, σύμφωνα με το πρόγραμμα της Διεθνούς Ομοσπονδίας Ιδιοδέκτριας Νευρομυϊκής Διευκόλυνσης (IPNFA)
Φιλοσοφία της Μεθόδου PNF
- Η θεραπευτική προσέγγιση είναι θετική, αξιοποιώντας τις ικανότητες του ατόμου σε φυσικό, ψυχολογικό και διανοητικό επίπεδο.
- Η κάθε κίνηση θα πρέπει να είναι συγκεκριμένη και σκόπιμη, με κατεύθυνση ένα σαφή λειτουργικό στόχο.
- Η χρήση των πιο ισχυρών μερών του σώματος, ενδυναμώνει τις πιο αδύναμες περιοχές, μέσω της συνεργασίας, με στόχο την ανάπτυξη βέλτιστης λειτουργικότητας.
Ο θεραπευτής χρησιμοποιεί τις μη προσβεβλημένες (περισσότερο λειτουργικές) περιοχές του σώματος προκειμένου να:
I. Αυξήσει τη λειτουργικότητα,
II. Προάγει την κινητική εκμάθηση,
III. Αυξήσει την δύναμη,
IV. Μειώσει τον πόνο. - Στόχος της μεθόδου είναι η «άντληση» της μέγιστης απόκρισης, που είναι ο πιο αποδοτικός τρόπος αύξησης της αισθητηριακής και κινητικής αντίληψης (συναίσθησης), η οποία στη συνέχεια θα αυξήσει την δύναμη, τη μυϊκή συνεργασία και την ισορροπία.
- Η επανάληψη αυτής της Μέγιστης Απόκρισης, θα προάγει την κινητική εκμάθηση.
- Η συνεχής δραστηριότητα είναι απαραίτητη για τη διατήρηση και την αύξηση της ισχύος, της αντοχής και της κινητικής συνεργασίας του νευρομυϊκού μηχανισμού. Επομένως, ένα εντατικό πρόγραμμα παρέχει τις μεγαλύτερες δυνατότητες για ανάκτηση της βέλτιστης λειτουργικότητας.
- Σκοπός της θεραπείας, είναι η βέλτιστη λειτουργικότητα. Η βέλτιστη λειτουργικότητα βασίζεται σε ένα καλά ενοποιημένο νευρομυϊκό σύστημα και σε επαρκή αισθητηριακή εισροή.
Διεθνής Αναγνώριση
Οι λόγοι που έχουν καθιερώσει την PNF στον κόσμο της Φυσικοθεραπείας ως μία από τις πιο χρήσιμες μεθόδους, είναι:
- Η αποδεδειγμένη αποτελεσματικότητά της και η διαρκής εξέλιξή της.
- Δίνει στον θεραπευτή ένα εργαλείο άμεσης και αποδοτικής αξιολόγησης των συντελεστών τής κίνησης.
- Ανεξάρτητα από την παθολογία, η αξιολόγηση και η θεραπεία βασίζεται στον υπολογισμό της ειδικής κινητικής στρατολόγησης (muscle recruitment) και του κινητικού ελέγχου (motor control).
- «Χτίζει» πάνω στην αντίληψη ότι η κινητική δραστηριοποίηση μπορεί να ενισχυθεί με την κατάλληλη ενεργοποίηση των αντανακλαστικών και του ιδιοδεκτικού ερεθισμού.
- Παρέχει τη δυνατότητα έμμεσης θεραπείας, μέσω της αντανάκλασης.
- Είναι μία ευρύτατα εφαρμόσιμη θεραπευτική προσέγγιση, που μπορεί να συνδυαστεί με άλλες θεραπευτικές τεχνικές.
- Είναι ένας πολύ δημιουργικός τρόπος θεραπείας, που δίνει στον θεραπευτή -πρακτικά άπειρους- συνδυασμούς εφαρμογών.
Διδασκαλία της Μεθόδου
Η διδασκαλία της μεθόδου προσδιορίζεται από την Διεθνή Ομοσπονδία της Ιδιοδέκτριας Νευρομυϊκής Διευκόλυνσης www.ipnfa.org, η οποία έχει και την ευθύνη της εξέλιξής της.
Τα σπονδυλωτά σεμινάρια της PNF, διάρκειας μίας εβδομάδας, είναι ο πιο διαδεδομένος τρόπος διδασκαλίας της μεθόδου. Διδάσκονται από εισηγητές με διεθνή εμπειρία, πιστοποίηση από την Διεθνή Ένωση, και έχουν καταξιωθεί στους φυσικοθεραπευτές όλου του κόσμου ως τμήμα της απαραίτητης εκπαίδευσης που πρέπει να έχει ένας θεραπευτής.
Η λειτουργική προσέγγιση της μεθόδου, μπορεί να εφαρμοσθεί σε μια σειρά από κινητικές δυσλειτουργίες, ορθοπαιδικής, νευρολογικής ή ρευματολογικής αιτιολογίας, ενώ οι βασικές αρχές και οι θεραπευτικές τεχνικές που διδάσκονται, μπορούν να συνδυαστούν με άλλες μεθόδους αντίστοιχων κατευθύνσεων.
Σεμινάριο στην Αθήνα
Βασικό Σεμινάριο για τη μέθοδο PNF οργανώνεται στην Αθήνα υπό την αιγίδα της Διεθνούς Ένωσης PNF.
Το σεμινάριο απευθύνεται σε Φυσικοθεραπευτές, Εργοθεραπευτές και Γιατρούς και έχει Διεθνή Αναγνώριση. Αποτελείται από δύο τμήματα, το PNF 1 και το PNF 2, που διδάσκονται σε δύο ξεχωριστές εκπαιδευτικές εβδομάδες (η πρώτη ήδη πραγματοποιήθηκε επιτυχημένα).
PNF 1: 29 Οκτωβρίου έως 2 Νοεμβρίου 2004
PNF 2: 5 έως 9 Ιανουαρίου 2005
Εισηγητές: Pat Regan και Reba Butler
Senior Physical Therapists στο κέντρο αποκατάστασης Kaizer Foundation Rehabilitation Center, Vallejo, ΗΠΑ, στο κέντρο αποκατάστασης όπου δημιουργήθηκε η μέθοδος PNF.
Τόπος Διεξαγωγής:
Αίθουσα Σεμιναρίων "PHYSIO PRAXIS", Λεωφόρος Αθηνών 286
Τίτλος Σπουδών:
Παρέχεται Επίσημη Βεβαίωση Συμμετοχής της Διεθνούς Ένωσης PNF, με Διεθνή Αναγνώριση.
Περισσότερες πληροφορίες για τη μέθοδο PNF, την Λειτουργική Προσέγγιση στη Φυσικοθεραπεία, φωτογραφίες με παραδείγματα θεραπευτικών εφαρμογών, καθώς και αναλυτικά βιογραφικά των εισηγητών και πλήρες πρόγραμμα του σεμιναρίου: www.fpt.gr, \n info(at)fpt.gr .
Tηλ: 210 36 34 194 και 6945 478 414
Κωνσταντίνος Δ. Παπαντωνόπουλος
Φυσικοθεραπευτής,
IPNFA Certified PNF Therapist
www.fpt.gr
Εικόνες:
- Δραστηριότητες διευκόλυνσης της Βάδισης
- Δραστηριότητες σταθεροποίησης του κορμού
- Διευκόλυνση της κίνησης στους μυς του προσώπου
- Μαζική πλάγια κάμψη και στροφή του κορμού
- Προετοιμασία για γέφυρα και κινητοποίηση της λεκάνης
- Εντατικές δραστηριότητες άνω κορμού και άνω άκρων από τροχοκαρέκλα
Βιβλιογραφία
- Adler Susan S., Beckers Dominiek, Buck Math: "PNF in Practice - an illustrated guide". Second edition, Springer, Germany, 2000
- Basmajian John V. & Nyberg Rich "Rational Manual Techniques", chapter 11, "Proprioceptive Neuromuscular Facilitation", by Saliba L. Vicky, Johnson S. Gregory, and Wardlaw Cheryl. Lippincott Williams & Wilkins, 1992
- Basmajian John V. & Wolf L. Steve: "Therapeutic Exercise". «Θεραπευτικές Ασκήσεις Ι & ΙΙ», Μετάφραση - Επιμέλεια: Αθανασιάδης Στάθης, εκδόσεις Δημητρίου Σαλονικίδη, Θεσσαλονίκη, 1993
- Haarer - Becker R., Schoer D.: "Checkliste". Georg Thieme Verlag, 1996. Μετάφραση στα Ελληνικά: Λάζαρος Μάντσης. Ιατρικές Εκδόσεις Σιώκης, 1999
- Kahle W. - Leonhardt Η. - Platzer W.: «Εγχειρίδιο Ανατομικής τού Ανθρώπου με Έγχρωμο Aτλαντα», τόμος 1, Μυοσκελετικό Σύστημα, Werner Platzer. Μετάφραση - επιμέλεια: Ν. Παπαδόπουλος, Ιατρικές Εκδόσεις Λίτσας, 1985
- Kahle W. - Leonhardt Η. - Platzer W.: «Εγχειρίδιο Ανατομικής τού Ανθρώπου με Έγχρωμο Aτλαντα», τόμος 2, Νευρικό Σύστημα και Αισθητήρια Όργανα, Werner Kahle. Μετάφραση - επιμέλεια: Ν. Παπαδόπουλος, Ιατρικές Εκδόσεις Λίτσας, 1985
- Tyldesley Barbara & Grieve I. June: "Muscles, Nerves and Movement - Kinisiology in daily living". «Μυς, Νεύρα και Κίνηση - Η Κινησιολογία στην Καθημερινή Ζωή», Μετάφραση Ελένη Διαμαντίδου. Επιστημονικές Εκδόσεις «Γρηγόριος Παρισιάνος», Μαρία Γρ. Παρισιάνου, Αθήνα 1995
- Van De Geaaf M. Kent & Fox Ira Stuart "Concepts of Human Anatomy and Physiology". Wm. C. Brown Publishers, USA 1995.
- Αναλυτικές σημειώσεις, βιβλιογραφία και αρθρογραφία τής μεθόδου PNF, που παρέχονται κατά τη διάρκεια του μεταπτυχιακού προγράμματος της μεθόδου, στο Kaiser Foundation Rehabilitation Centre, California, USA.
Εργαστηριακές σημειώσεις σχετικά με τη μέθοδο PNF, από τον εισηγητή Muth Buck, κατά τη διάρκεια του σεμιναρίου PNF 1 και PNF 2, στη Θεσσαλονίκη, το 1997. - Εργαστηριακές σημειώσεις σχετικά με τη μέθοδο PNF, από τους εισηγητές Muth Buck, και Kitty Hartman, κατά τη διάρκεια του σεμιναρίου PNF 5, στο Bud Nauheim της Γερμανίας.
